آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٦ - دعا معجزه حيات - زاد هوش محمدرضا
دعا معجزه حيات
زاد هوش محمدرضا
پژوهشى پيرامون نيايش از ديدگاه دين و دانش؛ الکسيس کارل؛ ترجمه علىاکبر مهدىپور؛ چاپ اول، قم: عطر عترت، ١٣٨٩ش، ١٢٨ص، رقعى، ١٠٠٠ نسخه، ١٥٠٠ تومان.
دکتر الکسيس کارل (١٨٧٣ ـ ١٩٤٤م) پزشک و جرّاح مشهور فرانسوى است. او در جنگ جهانى اوّل روش جديدى براى معالجه زخمهاى عميق ابداع کرد و به خاطر ابتکارش در پيوند اعضا در سال ١٩١٢م جايزۀ صلح نوبل را به دست آورد. از آثار تخصّصى او مىتوان به درمان زخمهاى آلوده و کشت بافتها اشاره کرد.
لورد، نام دهکدهای است در ايتاليا که بعضى از مسيحيان عقيده دارند خانه حضرت مريم ؟ع؟ به دست فرشتهها از فلسطين به آن جا انتقال داده شد. کارل به اين ناحيه معتقد شد. او از شفاى معجزهآساى يک دختربچّه در آنجا دفاع کرد و تأمّلاتى در پيرامون زيارت لورد را به سال ١٩٠٢ نگاشت. او زمانى به آغوش دين پناه برد که کوششهاى دولت فرانسه برای دينزدايى به اوج رسيده بود. کارل با انتشار اين رساله، به آينده شغلى خود لطمه بزرگى وارد آورد.
آثار کارل که به زبان فارسى ترجمه شده است:
مشهورترين کتاب کارل، انسان موجود ناشناخته است که به دست دکتر پرويز دبيرى از پزشکان قديمى اصفهان به فارسى ترجمه شده و تا کنون بيش از بيست چاپ از آن عرضه گشته است. اين کتاب به نوزده زبان ترجمه و به کتابى پرفروش در سطح جهان تبديل شده بود. ايرانيان نيز کارل را با اين کتاب شناختند. اسماعيل سعادت در فرهنگ آثار نام آن را «انسان، اين ناشناخته» ترجمه کرده است.
ترجمه ديگر اين کتاب به فارسى توسط عنايتالله شکيباپور انجام پذيرفت که نام مؤلّف بر روى جلد به صورت آلکسى کارل ديده مىشود.
دکتر دبيرى بعدها مجموعه آثار و افکار کارل را به چاپ رساند که شامل انسان موجود ناشناخته، راه و رسم زندگى، نيايش و گلچينى از يادداشتهاى روزانه است.
بررسى اقسام ازدواج در شرق و غرب که به دست ناشناسى به زبان فارسى ترجمه شده و به چاپ رسيده است.
راه و رسم زندگى يا تفکراتى درباره زندگى؛ ترجمه پرويز دبيرى؛ اصفهان: [بىنا]، ١٣٢٢. این اثر سپس با ترجمه مهرداد مهرين توسط نشر آريان در تهران در سال ١٣٧٥ به چاپ دوم رسید.
کمکهاى اوّليه: نوشتههاى پراکنده؛ ترجمه بهزادى؛ چاپ اول، تهران: فروغى، ١٣٥٩.
نيايش، کتابى شگفتىانگيز از الکسيس کارل است. وى اين کتاب را پس از هفتاد سال تجربه، در آخرين سال زندگى خود به سال ١٩٤٤م نوشت.
از ديد او نيايش تأثيرى مهم در درمان بيمارىهاى جسمى و روحى دارد.
نخستين بار مهندس احمدزاده به سال ١٣٣٦ به فارسى ترجمه کرد که بر اثر هجوم عوامل ساواک به منزل مترجم، از ميان رفت. سپس دکتر على شريعتى به سال ١٣٣٨ در روزگار تحصيل در پاريس، آن را به زبان فارسى ترجمه کرد. ترجمۀ او يک سال بعد، توسط انجمن اسلامى دانشجويان مشهد در ٤٦ صفحۀ رقعى در تهران به چاپ رسيد. ترجمه شريعتى بعدها به همراه سه سخنرانى او به نامهاى مکتب سجّاد ؟ع؟، نيايش و زيباترين روح پرستنده، بارها به چاپ رسيد. اين اثر با استقبال بسیاری روبرو شد، ولى به هر حال در حوزهها کمتر از آن بهره گرفتند؛ چراکه سايۀ مترجمى همچون شريعتى بر آن سنگينى مىکرد. اکنون پس از سالها، ترجمۀ ديگرى از کتاب نيايش را پيش رو داريم که به مناسبت صدمين سال نگارش مکيال المکارم فى فوائد الدعاء للقائم ؟ع؟، اثر آيتالله سيّدمحمّدتقى موسوى اصفهانى (١٣٠١ ـ ١٣٤٨ق) به چاپ رسيده است. ترجمۀ جديد، از روى متن انگليسى صورت پذيرفته و با ترجمه ترکى کريم گونى، ترجمه عربى دکتر محمّدکامل سليمان و ترجمه فارسى دکتر شريعتى نيز تطبیق داده شده است.
ضرورت توازن دين و دانش، چگونه بايد نيايش کرد؟ کى و کجا بايد نيايش کرد؟ راز محروميت از آثار نيايش، تجلّى نيايش در چهرۀ نيايشگر، آثار سريع نيايش، فقدان نيايش در ميان يک ملّت برابر است با سقوط قطعى آن، آثار نيايش در ابعاد مختلف و نيايش، قلّه پرش، از عنوانهاى اين کتاب است.
آنچه اين کتاب را خواندنى مىکند، سادگى آن و دورى نويسنده از درشتنمايى است. خود در اينباره مىنويسد: نگارنده عارف يا فيلسوف و يا اديب نيست، بلکه کوشيده است تا اين نوشتار را به زبانى ساده و قابل فهم همگان بنويسد، و آنچه را در دل دل دارد، در قالب کلمات بريزد «و از هرگونه اغراقگويى بپرهيزد، و به بيان واقعيتها بدون کوچکترين تحريف و تغيير بپردازد» (ص٣٦).
متن کتاب، کوتاه است (ص٣٤ ـ ٦٥). در پيوست، چهار مطلب ديگر نيز به چشم مىخورد:
ـ «دعا نيرو است». اين مقاله نخستين نوشتههاى کارل دربارۀ نيايش است که به سال ١٩٤٠م در مجله ريدرز دايجست به چاپ رسيد؛ سپس به همراه ٨٦ مقاله ديگر به صورت کتابى مستقل چاپ شد. اين اثر را شادروان استاد احمد آرام به فارسى ترجمه کرد و در روزنامه پارس شيراز انتشار داد؛ سپس به صورت کتابى به نام کليدهاى خوشبختى: مجموعه مقالاتى از نويسندگان مختلف جهان، توسط شرکت سهامى انتشار، در تهران به چاپ رسيد.
ـ «تأثير متقابل جسم و روح»، بخشهایی درباره نيايش از کتاب ديگر الکسيس کارل، انسان موجود ناشناخته است.
ـ «سهم دعا و نماز در زندگى» اثر نورمن وينسنت گريسى که برگرفته از همان کليدهاى خوشبختى است.
«آخرين سخن» دربرگيرندۀ مطالبى است که به پيوست چاپ اوّل نيايش، ترجمه دکتر على شريعتى به چاپ رسيده بود؛ البتّه امضاى نويسندۀ اين مطالب، يعنى استاد محمّدتقى شريعتى، پدر دکتر شريعتى را برداشتهاند و به جاى آن نوشتهاند: «گفتارى پربار از بنيانگذار کانون نشر حقايق اسلامى» (ص٩٤). پس قصد مترجم حاضر، نه حقکشى و استفادۀ بىمورد از مطالب ديگران و نه ناديدهگرفتن فضل تقدّم، که حذف کلّى نسبت کتاب به شريعتى بوده است؛ چنانکه از على شريعتى نيز به عنوان «يک دانشجوى ايرانى در پاريس» (ص٣١) نام مىبرد.
گفتنى است مطالب استاد محمّدتقى شريعتى در چاپهاى مجموعه آثار على شريعتى بهکلّى حذف شده است. در ميان جوانان و در پايگاههاى اينترنتى نيز هرگاه از نيايش شريعتى سخن به ميان مىآيد، مقصود نه ترجمۀ او از کتاب کارل که منظور، جملات کوتاه و نيايشگونۀ خود دکتر شريعتى است.